PAUNAK LEH A CIH NOPNA & A khiat na te
Eine kuratierte Sammlung traditioneller Zomi-Sprichwörter mit sinngemäßen Erläuterungen — Teil unserer Sprach- und Kulturarbeit.
Der vollständige Text dieses Artikels ist im Original auf Zomi verfasst. Die Einleitung oben fasst den Inhalt zusammen.
ZO PAUNAK HOIHTE
Zo Paunak — traditionelle Zomi-Sprichwörter, überliefert von Generation zu Generation. Die vollständige Sammlung umfasst 172 Einträge:
- 1. Akpi nawihawm.
- 2. Aaktui suam leh silasuam.
- 3. Aakpi khuan hangkhuavak lo.
- 4. Aakgeh tuahlohzawngkhaal.
- 5. Aakta duhgawlkilawhkhup.
- 6. Aak khaguhin saipiman.
- 7. Aak ta mangkuankitutu.
- 8. Aak ihmu bang.
- 9. Aak eek kawinuihsan.
- 10. Aak ekkawi lawngngam, suangtaat saatngam.
- 11. Aisa longeek aazol.
- 12. A si masa puantuamtang.
- 13. Aikua han, tapkualhan.
- 14. Baaltehtung tuisun.
- 15. Baak bang.
- 16. Baakvat bang.
- 17. Bangkua kanzogatang thawl.
- 18. Beel gongheek lehthei va tuk.
- 19. Boih in kamei atunciang tong ning ci.
- 20. Beli pakh.
- 21. Beli thoknawngahpha.
- 22. Buipi suangzula tuak.
- 23. Buipi lei kei zong khuangai.
- 24. Bui phakkuan aa tawp.
- 25. Bokbawn leh mantaa.
- 26. Bilvuhloh.
- 27. Ciahkuan baal em.
- 28. Ciamnuih gaal suak.
- 29. Cici tavakh.
- 30. Ciimnuai ah sa kibak,
- 31. Geeltui ah thuk.
- 32. Cinana sihphuut, veihsuaksuak ek in zom.
- 33. Ci omlo sa lim lo.
- 34. Dahpa taptung kal.
- 35. Dahpa Kawl khuang.
- 36. Deihteel vaal.
- 37. Deeklam tuktuk zonggaal suak.
- 38. Duh omna leh ngaih omna.
- 39. Duhop samal man
- 40. Gangmuan bang.
- 41. Gaallu kihta gaallutuak.
- 42. Gangpil leh uipil kimanzolo.
- 43. Gip zong leh khuai zong.
- 44. Gilpi leh sakhau.
- 45. Hausa sialkhau letor Hausa sial mei let.
- 46. Hausa tel in kuangzawnban.
- 47. Hausa thu lehNaupang thu.
- 48. Hakai pahtak lung heng.
- 49. Hikpi cihkhap zongnuamtuam.
- 50. Humpi gilkial in piaunelbak.
- 51. Khatlah katem,khatlah kapaai.
- 52. Khatvei leh simsingpak, khatvei leh zosing pak.
- 53. Komkim tapasal sagihnei zong nuakik.
- 54. Kamsiam sialleisaang, kamsia in siallei loh.
- 55. Kawl zong tuidaminkiho.
- 56. Kawlmangpa thuaakpi’n phiat.
- 57. Kawlgit suluk.
- 58. Kauphe a sihnangin kungmuizuan.
- 59. Kaunei kisungsia.
- 60. Khau saulua kikai awk.
- 61. Khaikha agui ah gah.
- 62. Khuanung thutheih sa nuakap.
- 63. Keel tat nua aa keeldaikai.
- 64. Kawlzawng naipuan teeng.
- 65. Lamsak leh Putekineek zolo.
- 66. Lawhsia leh zi khekngeina.
- 67. Leiluah suang luahbang.
- 68. Lawmngaih leh mei-am saa.
- 69. Lo zonkhelh kumkhat, zi zonkhelh khankhat.
- 70. Lam tom nuam kumkua aatunglo.
- 71. Lung nuntak.
- 72. Ling khei bang.
- 73. Mihing leh papo.
- 74. Mizawng paau lehtuisung pau.
- 75. Maitang singhawngbelh.
- 76. Meima lo ah tho tulo.
- 77. Meikhu paisuak.
- 78. Meima lian kideihlo.
- 79. Mittaw sial khaulet.
- 80. Mu zong hamsia.
- 81. Meikhu lian zuan.
- 82. Mimzang a lawi kai.
- 83. Mualmong aa meikai et.
- 84. Muhloh su bek kilei.
- 85. Mui zanglua kipeisat.
- 86. Miksi zong lubawk kiguan.
- 87. Mikhut aa gulman.
- 88.Mei awngkaal a nisa.
- 89. Meigong lung leh sazantaa.
- 90. Mawmaw thutah son.[Sihzangpaunak]
- 91. Nu leh Pa thumangnahlawh peek.
- 92. Nahtang zong khilkinei.
- 93. Namtom khan leh tuitakhan.
- 94. nauzaw ektum paii.
- 95. Naupang silpak deih.
- 96. Nunglam sodawh.
- 97. Nunglam mitnei.Numei thadah kungmui tu.
- 98. Nene puksi omlo, nelosunggil kial.
- 99. Numei gilo in sukpumkuaitan.
- 100. Numei vaakhaat thusiazong.
- 101. Numei meisak aa mawhmeikhangah tomlo.
- 102. Numei suutpom a vaalomlo.
- 103. Numei gilo phungkhen.
- 104. Numei lo-in innkisuang lo.
- 105. Numei khua leh sakhikhua.
- 106. Nupi gilkial in beelkek.
- 107. Naucing muanhuai awngahta.
- 108. Nupa lungtuakkhuata zo. Na keel luphum.
- 109. Ngal hapaksa tumkiklo.
- 110. Pasan sialnek.
- 111. Pathat tokhom guan.
- 112. Pengpelek bangintungnun kituh.
- 113. Penglam ci sel.Pulo-in Han tanglo.
- 114. Phim leh khau.Phalbi zuau ngei lo.
- 115. Phuluum phul nangleikha in petlet.
- 116. Sakhi a pi san, ano san.
- 117. Sakhi in a tat nangkuam kua khual.
- 118. Sa ahang sa-in si,galhang gal in si.
- 119. Sialkop gosa zongkikhen.
- 120. Siampi lo-in khuakisaat mawh.
- 121. Sagil tatlo thukiplo.
- 122. Sahang meilet bang.
- 123. Sahaang laang cin sangakzong laang.
- 124. Sahang in a gial zahtak.
- 125. Sakhi manlo ngaltang tum.
- 126. Sakhuai.
- 127. Sazuk kipuak.
- 128. Sihlah lel hinlah lel. Sileh hing kimu.
- 129. Sial nupa zong sihphualahkiliak.
- 130. Simbeng zong kimciciat tangzang kiguan.
- 131. Sung in duh alaizom mel phawk lo.
- 132. Taangham kin.
- 133. Tagah nawi muh.
- 134. Tagah nuamsa gawldawnahtuang.
- 135. Tapa hawmthawh tualgalsuak.
- 136. Tanu pahtak zawlgai.
- 137. Tangtel sihtan.
- 138. Thawlhawm agin ngeih.
- 139. Thadah hampat.
- 140. Tui leh nga, tuisung ngakhiat.
- 141. Tuipi luangdialdial in luang kua tai.
- 142. Tui thuk luatanglo.
- 143. Tui buasa kiluak thei lo.
- 144. Talzol zong.
- 145. Thallam cilsiat eimautungtu.
- 146. Ui misi neek’.
- 147. Uipi leh saguh bawk.
- 148. Uita a tatna ah zual.
- 149. Uipi vakvai in saguhbawktuak.
- 150. Uipi lengla zongnuamtuam.
- 151. Ui in a luak nekik.
- 152. Uitui buak suah.
- 153. Ui meikang bang.
- 154. Va-aak utong aa kibawl.
- 155. Vansam bangin bulneilo.
- 156. Vokkhial taivai in vokpikuunngak suankhia.
- 157. Vainung guahsia inlap.
- 158. Vutlak veih pek.
- 159. Zawlgai masain zawlgai nunung ko.
- 160. Zawng in a khawnko.
- 161. Zawnghatheilo zawngha hilh.
- 162. Zawlthukaalah sial thawl.
- 163. Zawng khuaah hawh zawng neek’ ne, ki khua ah hawh ki neek ne.
- 164. Zawllui lehlamlui.
- 165. Zawng lohun.Uipi sabeel cing.
- 166. Zawltakhuasuak kuaman demzo lo.
- 167. Zawlhel insukpum tawi lo.
- 168. Zawng in ne a ngauin thal puk.
- 169. Zawhngeutaneih.
- 170. Zing guahzuleh makthak si.
- 171. Zum lehsaili aa si omlo.
- 172. Zu inzong alawl sihpih.
Quelle: zopoem.
ZOMI Paunak 145
Zweite Sammlung — 145 Sprichwörter mit sinngemäßer Erläuterung. Jeder Eintrag folgt dem Muster 'Sprichwort — Bedeutung / Anwendung':
- 1)Pu le lamphung kineh zo lo-i pute kidem thei lo
- 2)Deeklam tuktum zong gal-i muan pente zong i gal hi thei
- 3)Mihing le papo-kisi pak thei
- 4)Gallu kihta gallu tuak-i buksawmna mun ah a siazawkan kituak thei
- 5)Sakhi a pi san, a no san-nu le pate kisun hamtang
- 6)Hawmsem nungta, ne-bum si-a cinghte hau semsem, acilte zawng semsem
- 7)Zawlthu kalah sialthawl-na zekaikai leh thusia khat lut pak thei
- 8)Nakellu phum kidawk ding-na thu imsim hong kithei ding
- 9)Na suakluka uh kibalkham-na kithutuakna uh kitamsak
- 10)Meima lo ah tho tu lo-paubang lo phamawh cihna
- 11)Zuau in a khap tawn-zuau thu gente kithei veve
- 12)Nupa kithutuak khuakhat in zolo-kipumkhatna thupitzia
- 13)Khuakhat kithutuak -tawm taleng a tampi khuakua in zo lo kilemlote’nhong zo zo lo
- 14)Bui a phak kuana khawl-tangtun kuana dinkhawlte
- 15)Nu le pa thumang a nahlawhpeek-a daupai-in a ma vang pah
- 16)Akta mang kuan kitutu – mancip giimnam
- 17)Ngalvang in a tat nading – i gamtat zia ding saupi gelkhoh kuam kuakhualhuai
- 18)Simbeng zong kim citciat-kipawlkhopna khatpeuh ah tangzangkiguangmakai tangzangkiguan kul
- 19)Sialtat zawh nung, sial daikai – Apian zawh teh, khua nung thei
- 20)Ki-uitui- Ki-itbawl tuam deuh hun sung
- 21)Ki-angvan- Kideihsak, kihu, kipanpih
- 22)Laikhun- Lupna
- 23)Khunlan- Lupna
- 24)Lia le tang- Nungak le tangval
- 25)Puvun pivun- Pu le pi
- 26)Tun le zua- Nu le pa
- 27)Ciin le tuai- U le nau
- 28)Angkawi- Zi
- 29)Kiang- I pasal
- 30)Vontawi- Tanu tapa
- 31)Sawn- Tute
- 32)Mamo- Monu
- 33)Zaitha- Thatang
- 34)Cinthu- Thu
- 35)Tongdam- Kampau
- 36)Na lel cinthu- Na gen thute
- 37)Lak mai- Maitang
- 38)Luankhi- Khitui
- 39)Banzaal- Khut
- 40)Pheiphung- Khe
- 41)Na siangah- Na kiangah
- 42)Heina- Paina peuh
- 43)Tuang lam – Lampi
- 44)Saumang- Inn
- 45)Lang lam- Neih le lam
- 46)Lii bang kicing- Kisap om lo
- 47)Vailo- Lo
- 48)Laal- I galte
- 49)Sangsa-Gamsate
- 50)Zinleng- Dawi
- 51)Sianmang- Pasian
- 52)Tangbang dam- Cidam
- 53)Omlai vei- Dammawh
- 54)Naubang kap- Kap
- 55)Mimbang thum- Thumthum
- 56)Hui bang mau- Khasiatna hau
- 57)Lawkbang tau- Tautau
- 58)Suumbang bia- Biakpiakna
- 59)Vaimang siamsil – Lai
- 60)Khaubang ciah- Ciahlam
- 61)Hawm teel- Micingte’ nun sawt
- 62)Iplah- Pammaihsa
- 63)Mimphung- Pianna behte lam
- 64)Pal bang nang- Thuak tentan
- 65)Sumkuang in a lii khuat – Numei in a ma khuat
- 66)Pu le lamphung kineh zo lo – I pute kizo zo lo
- 67)Kisial- Thei khiasak
- 68)Kawlciang- Thau
- 69)Lamsai- Lamgui
- 70)Namtem- Temta
- 71)Kawl hei- Hei
- 72)Tu kawl- Tu
- 73)Sunglawh- Annek
- 74)Khing an- An
- 75)Ningzu- Zu
- 76)Aisa- Sa
- 77)Sumlu- Lutang
- 78)Besam- Sam
- 79)Thul guah- Guah
- 80)Phialva- Vasa
- 81)Buh al- Ak
- 82)Thangvan- Vantung
- 83)Simlei- Leitung
- 84)Khawi le vulh- Ih khawi gannote
- 85)Zal mang- Zanmang
- 86)Khangthei lo- Khanglo
- 87)Tung sunni- Ni
- 88)Sul khapi- Khapi
- 89)Alsi- Aksi
- 90)Zingdamsol no – Solpi
- 91)Laukha- Kha Siangtho
- 92)Zinleng- Dawi
- 93)Pham- Si
- 94)Gua bang hing- Nungta
- 95)Thel nah- Laidal
- 96)Nuh sawl- Singteh
- 97)Tulsing- Singkung
- 98)Khimzing- Khuamial
- 99)Phalvak- Khuavak
- 100)Muikhua zin- Khuamui tung
- 101)Silh puan- Puan
- 102)Ten nik- Nik
- 103)Dam tui- Tui
- 104)Lumsuang- Suangtum
- 105)Vaivut- Vut
- 106)Sian sung- Innsung
- 107)Kankong- Kongpi
- 108)Vaimang- Kumpi
- 109)Lunmang- Mihaute
- 110)Sanggah- Tagah
- 111)Meigong- Nupa langsam
- 112)Laizom- Sung suahpih
- 113)Pahtang- Innkaa
- 114)Sumtual- Inntual
- 115)Sesum- Dangka, sum
- 116)Vangkhua- Khua
- 117)Tangbang phong – Thotosak
- 118)Albang tah- Nekngaih, nesak
- 119)Albang dah- Dahna hunte
- 120)Nun bang nuam – Nopsak hunte
- 121)Kizo- Kilungdampih
- 122)Kimuak- Nopnate kinuampih
- 123)Ki-uap- Dahna hunte ah kitutpih
- 124)Awh khi- Khi
- 125)Tau buh- Khut a tau bulhte
- 126)Tai khua val- Khua vakta
- 127)Senlai- I neu lai
- 128)Lobang tul- Lui suahta
- 129)Tum bang guai – Teek kuanta
- 130)Paak bang kitawi – Kipahtawi
- 131)Mu bang ngai- Kingai
- 132)Vabang pil- Pilsan Teitang
- 133)Zu bang mawl- Hai kisa
- 134)Ci bang teel- Deih teel
- 135)Gia bang zun- Kizem, kipuahpha
- 136)Maimit- Mittang
- 137)Gial bang kia- Khitui malte kia
- 138)El ho- Zahpih ho
- 139)Kulsin- Hankhuk
- 140)Vabang laam- Laam
- 141)Ngabang leng- I lenlai hunte
- 142)Siangkawm- Tanaute kiang hawh
- 143)Zing zin- Khualzin
- 144)Ciampeel- Thuzuau
- 145)Cilgil- Citak
- 146)Mabang hial- Zawhbawl
- 147)Zulhzau – Gamtat gina lote
- 148)Mit tuuk- Sawm gige, thangah
- 149)Bantan- Sattan
- 150)Ne bum si- A huaihamte nek tom
Quellen: Pau Boih (Facebook); PaCin Lian Khai, Tungzang Taih, Kalaymyo; ZYA Tin Jubilee Magazine Laibu.
Weitere Artikel
ZOMI INNKUAN GERMANY — Vortrag
Aufzeichnung und Unterlagen unseres Vortrags. Die vollständige Präsentation als PDF und das Video sind unten verlinkt.
ဆက်ဖတ်ရန်VAPHUAL TANGTHU
Die Vaphual (Hornbill) ist das identitätsstiftende Symbol der Zomi. Dieser Artikel erzählt Herkunft und Bedeutung des Vogels für die Zomi-Kultur.
ဆက်ဖတ်ရန်

