PAUNAK LEH A CIH NOPNA & A khiat na te
Eine kuratierte Sammlung traditioneller Zomi-Sprichwörter mit sinngemäßen Erläuterungen — Teil unserer Sprach- und Kulturarbeit.
ZO PAUNAK HOIHTE
Zo Paunak — traditionelle Zomi-Sprichwörter, überliefert von Generation zu Generation. Die vollständige Sammlung umfasst 172 Einträge:
- 1. Akpi nawihawm.
- 2. Aaktui suam leh silasuam.
- 3. Aakpi khuan hangkhuavak lo.
- 4. Aakgeh tuahlohzawngkhaal.
- 5. Aakta duhgawlkilawhkhup.
- 6. Aak khaguhin saipiman.
- 7. Aak ta mangkuankitutu.
- 8. Aak ihmu bang.
- 9. Aak eek kawinuihsan.
- 10. Aak ekkawi lawngngam, suangtaat saatngam.
- 11. Aisa longeek aazol.
- 12. A si masa puantuamtang.
- 13. Aikua han, tapkualhan.
- 14. Baaltehtung tuisun.
- 15. Baak bang.
- 16. Baakvat bang.
- 17. Bangkua kanzogatang thawl.
- 18. Beel gongheek lehthei va tuk.
- 19. Boih in kamei atunciang tong ning ci.
- 20. Beli pakh.
- 21. Beli thoknawngahpha.
- 22. Buipi suangzula tuak.
- 23. Buipi lei kei zong khuangai.
- 24. Bui phakkuan aa tawp.
- 25. Bokbawn leh mantaa.
- 26. Bilvuhloh.
- 27. Ciahkuan baal em.
- 28. Ciamnuih gaal suak.
- 29. Cici tavakh.
- 30. Ciimnuai ah sa kibak,
- 31. Geeltui ah thuk.
- 32. Cinana sihphuut, veihsuaksuak ek in zom.
- 33. Ci omlo sa lim lo.
- 34. Dahpa taptung kal.
- 35. Dahpa Kawl khuang.
- 36. Deihteel vaal.
- 37. Deeklam tuktuk zonggaal suak.
- 38. Duh omna leh ngaih omna.
- 39. Duhop samal man
- 40. Gangmuan bang.
- 41. Gaallu kihta gaallutuak.
- 42. Gangpil leh uipil kimanzolo.
- 43. Gip zong leh khuai zong.
- 44. Gilpi leh sakhau.
- 45. Hausa sialkhau letor Hausa sial mei let.
- 46. Hausa tel in kuangzawnban.
- 47. Hausa thu lehNaupang thu.
- 48. Hakai pahtak lung heng.
- 49. Hikpi cihkhap zongnuamtuam.
- 50. Humpi gilkial in piaunelbak.
- 51. Khatlah katem,khatlah kapaai.
- 52. Khatvei leh simsingpak, khatvei leh zosing pak.
- 53. Komkim tapasal sagihnei zong nuakik.
- 54. Kamsiam sialleisaang, kamsia in siallei loh.
- 55. Kawl zong tuidaminkiho.
- 56. Kawlmangpa thuaakpi’n phiat.
- 57. Kawlgit suluk.
- 58. Kauphe a sihnangin kungmuizuan.
- 59. Kaunei kisungsia.
- 60. Khau saulua kikai awk.
- 61. Khaikha agui ah gah.
- 62. Khuanung thutheih sa nuakap.
- 63. Keel tat nua aa keeldaikai.
- 64. Kawlzawng naipuan teeng.
- 65. Lamsak leh Putekineek zolo.
- 66. Lawhsia leh zi khekngeina.
- 67. Leiluah suang luahbang.
- 68. Lawmngaih leh mei-am saa.
- 69. Lo zonkhelh kumkhat, zi zonkhelh khankhat.
- 70. Lam tom nuam kumkua aatunglo.
- 71. Lung nuntak.
- 72. Ling khei bang.
- 73. Mihing leh papo.
- 74. Mizawng paau lehtuisung pau.
- 75. Maitang singhawngbelh.
- 76. Meima lo ah tho tulo.
- 77. Meikhu paisuak.
- 78. Meima lian kideihlo.
- 79. Mittaw sial khaulet.
- 80. Mu zong hamsia.
- 81. Meikhu lian zuan.
- 82. Mimzang a lawi kai.
- 83. Mualmong aa meikai et.
- 84. Muhloh su bek kilei.
- 85. Mui zanglua kipeisat.
- 86. Miksi zong lubawk kiguan.
- 87. Mikhut aa gulman.
- 88.Mei awngkaal a nisa.
- 89. Meigong lung leh sazantaa.
- 90. Mawmaw thutah son.[Sihzangpaunak]
- 91. Nu leh Pa thumangnahlawh peek.
- 92. Nahtang zong khilkinei.
- 93. Namtom khan leh tuitakhan.
- 94. nauzaw ektum paii.
- 95. Naupang silpak deih.
- 96. Nunglam sodawh.
- 97. Nunglam mitnei.Numei thadah kungmui tu.
- 98. Nene puksi omlo, nelosunggil kial.
- 99. Numei gilo in sukpumkuaitan.
- 100. Numei vaakhaat thusiazong.
- 101. Numei meisak aa mawhmeikhangah tomlo.
- 102. Numei suutpom a vaalomlo.
- 103. Numei gilo phungkhen.
- 104. Numei lo-in innkisuang lo.
- 105. Numei khua leh sakhikhua.
- 106. Nupi gilkial in beelkek.
- 107. Naucing muanhuai awngahta.
- 108. Nupa lungtuakkhuata zo. Na keel luphum.
- 109. Ngal hapaksa tumkiklo.
- 110. Pasan sialnek.
- 111. Pathat tokhom guan.
- 112. Pengpelek bangintungnun kituh.
- 113. Penglam ci sel.Pulo-in Han tanglo.
- 114. Phim leh khau.Phalbi zuau ngei lo.
- 115. Phuluum phul nangleikha in petlet.
- 116. Sakhi a pi san, ano san.
- 117. Sakhi in a tat nangkuam kua khual.
- 118. Sa ahang sa-in si,galhang gal in si.
- 119. Sialkop gosa zongkikhen.
- 120. Siampi lo-in khuakisaat mawh.
- 121. Sagil tatlo thukiplo.
- 122. Sahang meilet bang.
- 123. Sahaang laang cin sangakzong laang.
- 124. Sahang in a gial zahtak.
- 125. Sakhi manlo ngaltang tum.
- 126. Sakhuai.
- 127. Sazuk kipuak.
- 128. Sihlah lel hinlah lel. Sileh hing kimu.
- 129. Sial nupa zong sihphualahkiliak.
- 130. Simbeng zong kimciciat tangzang kiguan.
- 131. Sung in duh alaizom mel phawk lo.
- 132. Taangham kin.
- 133. Tagah nawi muh.
- 134. Tagah nuamsa gawldawnahtuang.
- 135. Tapa hawmthawh tualgalsuak.
- 136. Tanu pahtak zawlgai.
- 137. Tangtel sihtan.
- 138. Thawlhawm agin ngeih.
- 139. Thadah hampat.
- 140. Tui leh nga, tuisung ngakhiat.
- 141. Tuipi luangdialdial in luang kua tai.
- 142. Tui thuk luatanglo.
- 143. Tui buasa kiluak thei lo.
- 144. Talzol zong.
- 145. Thallam cilsiat eimautungtu.
- 146. Ui misi neek’.
- 147. Uipi leh saguh bawk.
- 148. Uita a tatna ah zual.
- 149. Uipi vakvai in saguhbawktuak.
- 150. Uipi lengla zongnuamtuam.
- 151. Ui in a luak nekik.
- 152. Uitui buak suah.
- 153. Ui meikang bang.
- 154. Va-aak utong aa kibawl.
- 155. Vansam bangin bulneilo.
- 156. Vokkhial taivai in vokpikuunngak suankhia.
- 157. Vainung guahsia inlap.
- 158. Vutlak veih pek.
- 159. Zawlgai masain zawlgai nunung ko.
- 160. Zawng in a khawnko.
- 161. Zawnghatheilo zawngha hilh.
- 162. Zawlthukaalah sial thawl.
- 163. Zawng khuaah hawh zawng neek’ ne, ki khua ah hawh ki neek ne.
- 164. Zawllui lehlamlui.
- 165. Zawng lohun.Uipi sabeel cing.
- 166. Zawltakhuasuak kuaman demzo lo.
- 167. Zawlhel insukpum tawi lo.
- 168. Zawng in ne a ngauin thal puk.
- 169. Zawhngeutaneih.
- 170. Zing guahzuleh makthak si.
- 171. Zum lehsaili aa si omlo.
- 172. Zu inzong alawl sihpih.
Quelle: zopoem.
ZOMI Paunak 145
Zweite Sammlung — 145 Sprichwörter mit sinngemäßer Erläuterung. Jeder Eintrag folgt dem Muster 'Sprichwort — Bedeutung / Anwendung':
- 1)Pu le lamphung kineh zo lo-i pute kidem thei lo
- 2)Deeklam tuktum zong gal-i muan pente zong i gal hi thei
- 3)Mihing le papo-kisi pak thei
- 4)Gallu kihta gallu tuak-i buksawmna mun ah a siazawkan kituak thei
- 5)Sakhi a pi san, a no san-nu le pate kisun hamtang
- 6)Hawmsem nungta, ne-bum si-a cinghte hau semsem, acilte zawng semsem
- 7)Zawlthu kalah sialthawl-na zekaikai leh thusia khat lut pak thei
- 8)Nakellu phum kidawk ding-na thu imsim hong kithei ding
- 9)Na suakluka uh kibalkham-na kithutuakna uh kitamsak
- 10)Meima lo ah tho tu lo-paubang lo phamawh cihna
- 11)Zuau in a khap tawn-zuau thu gente kithei veve
- 12)Nupa kithutuak khuakhat in zolo-kipumkhatna thupitzia
- 13)Khuakhat kithutuak -tawm taleng a tampi khuakua in zo lo kilemlote’nhong zo zo lo
- 14)Bui a phak kuana khawl-tangtun kuana dinkhawlte
- 15)Nu le pa thumang a nahlawhpeek-a daupai-in a ma vang pah
- 16)Akta mang kuan kitutu – mancip giimnam
- 17)Ngalvang in a tat nading – i gamtat zia ding saupi gelkhoh kuam kuakhualhuai
- 18)Simbeng zong kim citciat-kipawlkhopna khatpeuh ah tangzangkiguangmakai tangzangkiguan kul
- 19)Sialtat zawh nung, sial daikai – Apian zawh teh, khua nung thei
- 20)Ki-uitui- Ki-itbawl tuam deuh hun sung
- 21)Ki-angvan- Kideihsak, kihu, kipanpih
- 22)Laikhun- Lupna
- 23)Khunlan- Lupna
- 24)Lia le tang- Nungak le tangval
- 25)Puvun pivun- Pu le pi
- 26)Tun le zua- Nu le pa
- 27)Ciin le tuai- U le nau
- 28)Angkawi- Zi
- 29)Kiang- I pasal
- 30)Vontawi- Tanu tapa
- 31)Sawn- Tute
- 32)Mamo- Monu
- 33)Zaitha- Thatang
- 34)Cinthu- Thu
- 35)Tongdam- Kampau
- 36)Na lel cinthu- Na gen thute
- 37)Lak mai- Maitang
- 38)Luankhi- Khitui
- 39)Banzaal- Khut
- 40)Pheiphung- Khe
- 41)Na siangah- Na kiangah
- 42)Heina- Paina peuh
- 43)Tuang lam – Lampi
- 44)Saumang- Inn
- 45)Lang lam- Neih le lam
- 46)Lii bang kicing- Kisap om lo
- 47)Vailo- Lo
- 48)Laal- I galte
- 49)Sangsa-Gamsate
- 50)Zinleng- Dawi
- 51)Sianmang- Pasian
- 52)Tangbang dam- Cidam
- 53)Omlai vei- Dammawh
- 54)Naubang kap- Kap
- 55)Mimbang thum- Thumthum
- 56)Hui bang mau- Khasiatna hau
- 57)Lawkbang tau- Tautau
- 58)Suumbang bia- Biakpiakna
- 59)Vaimang siamsil – Lai
- 60)Khaubang ciah- Ciahlam
- 61)Hawm teel- Micingte’ nun sawt
Quellen: Pau Boih (Facebook); PaCin Lian Khai, Tungzang Taih, Kalaymyo; ZYA Tin Jubilee Magazine Laibu.

